कार्यपद्धतीचे पॅकेज

शेतीसाठी सुयोग्य माती:

पाण्याचा चांगला निचरा होणारी तांबडी वाळूमिश्रित तसेच मध्यम काळ्या जमिनीत मका पिकवला जातो. खारट, अल्कधर्मी आणि पाण्याचा साठा होणाऱ्या जमिनीत पीक चांगले येत नाही.

जमीन तयार करणे:

नांगराने 2–3 वेळा नांगरट करून जमीन तयार करावी. नंतर रोटावेटर वापरून ढेकळे फोडून जमीन भुसभुशीत करावी. शेवटच्या नांगरटीनंतर 10 टन/एकर प्रमाणात शेणखत किंवा कंपोस्ट मिसळावे आणि जमीन सपाट करावी.

पेरणीचा काळ:

खरीप: जून–जुलै
रब्बी: ऑक्टोबर–नोव्हेंबर

बियाणे दर:

8–10 किलो/एकर

अंतर:

ओळ ते ओळ – 60 सेमी
रोप ते रोप – 20 सेमी
पीकांची संख्या – 31000–33000 रोपे/एकर

खतांचा डोस:

खरीप साठी 70:24:25 किलो/एकर प्रमाणात N:P:K द्यावे.
रब्बी साठी 85:35:35 किलो/एकर प्रमाणात N:P:K द्यावे.

खतांचे वेळापत्रक (सामान्य जमीन)

बेसल डोस:

खरीप: N – 20, P – 24, K – 10
रब्बी: N – 30, P – 35, K – 15

1ले टॉप-ड्रेसिंग (25–30 दिवस):

खरीप: N – 25
रब्बी: N – 25

2रे टॉप-ड्रेसिंग (55–60 दिवस):

खरीप: N – 25, K – 15
रब्बी: N – 30, K – 20

सिंचन वेळापत्रक

पेरणीवेळ (0–15 दिवस) – हलके सिंचन
गुडघ्याची उंची (30–35 दिवस) – महत्त्वाचा टप्पा
फुलोऱ्याला लागणे व रेशीम धागा येणे (50–70 दिवस) – सर्वात महत्त्वाचा टप्पा
बियाणे सेटिंग (80+ दिवस) – मध्यम

पाण्याचे जास्त साचणे पिकासाठी हानिकारक ठरू शकते.

तण नियंत्रण

रुंद पानांचे तण

प्रकार: पेरणीनंतर
तणनाशक नाव: अॅट्राझिन 50% WP
डोस: 200 लिटर पाण्यामध्ये 400 ग्रॅम
फवारणी वेळ: पेरणीनंतर लगेच

रुंद + अरुंद पानांचे तण

प्रकार: पेरणीनंतर
तणनाशक नाव: टेंबोट्रिओन 34.4% SC
किंवा
टॉपरेमाझोन (33.6% SC)
डोस: 200 लिटर पाण्यामध्ये 115 मिली
फवारणी वेळ: पेरणीनंतर 30 दिवसांनी

30–35 दिवसांनंतर रोपांची आंतरमशागत करून मातीची भर घालावी.

पिकांचे संरक्षण

मक्याच्या कीटकांचे नियंत्रण व व्यवस्थापन

फॉल आर्मी वर्म

लक्षण: पानांची तसेच मधोमध भागाची हानी
यांत्रिक नियंत्रण: फेरोमोन सापळे लावणे
रासायनिक नियंत्रण:
एमामेक्टिन बेन्झोएट 5% SG – 4 ग्रॅ/10 लीटर
क्लोरॅन्ट्रानिलिप्रोल 18.5% SC – 3 ग्रॅ/10 लीटर

खोड पोखरणारा कीड

लक्षण: मध्यवर्ती कोंबकुजणे – गाभा मृत होणे
यांत्रिक नियंत्रण: हलका सापळा
रासायनिक नियंत्रण: कार्बोफ्युरान 3G @ 17 किलो/एकर

शोषक कीड

लक्षण: रोपांमधून रस शोषून घेणे
यांत्रिक नियंत्रण: पिवळे व निळे चिकट सापळे
रासायनिक नियंत्रण: 100 लिटर पाण्यामध्ये 100 मिली डायमेथोएट 30 EC

मक्याला लागणाऱ्या रोगी व त्यांचे व्यवस्थापन

डाउनी मिल्ड्यू

बियाणे उपचार – मेटलॅक्सिल @ 6 ग्रॅ/किलो
फवारणी – मेटलॅक्सिल + मॅन्कोझेब @ 2.5 ग्रॅ/लीटर

टरसीकम लीफ ब्लाईट

फवारणी मॅन्कोझेब @ 2 ग्रॅ/लीटर

मॅयडिस लीफ ब्लाईट

फवारणी मॅन्कोझेब @ 2 ग्रॅ/लीटर

करडा ठिपका

फवारणी मेटलॅक्सिल @ 5 ग्रॅ/लीटर

देठ कुजणे

देठाच्या तळाशी (बेसल इंटरनोड) कॅप्टान @ 1 ग्रॅ प्रति लीटर पाणी या प्रमाणात ड्रेंचिंग करावे

लांबित शोषणे

फवारणी अॅझोक्सिस्ट्रोबिन @ 3 ग्रॅ/लीटर

गंज

फवारणी मॅन्कोझेब @ 2 ग्रॅ/लीटर

पिकाची कापणी

गाभ्याच्या तळाला काळा-पडदा दिसल्यावर शारीरिक परिपक्वतेचा अंदाज लावता येतो. 15–20% आर्द्रता स्थितीत कापणी करून धान्य कोरड्या स्थितीत साठविल्यास साठवणीत दीर्घायुष्य वाढते.